Van de kaart

Met verbazing luister ik naar het bericht op de radio, dat de Grote Bosatlas binnen een paar jaar niet meer gebruikt zal worden op scholen. Ik had me net in de stoel genesteld met een kop zwarte koffie als het nieuws me ter ore komt. Hier in de kast ligt er ook één. Valt bijna uit elkaar van ouderdom, maar wordt nog steeds wel eens gebruikt. Wie van ons is er niet groot mee geworden?

Even later voegt zich een groep jeugd bij mij in de zithoek. We praten erover. De Bosatlas verdwijnt niet omdat het een ouderwets medium is, maar omdat er twee versies zijn en er niet gekozen kan worden welke versie de waarheid het beste benadert. Het is toch wat! Ben je een nostalgisch begrip vol geografische feiten, overzichten, prachtige plattegronden en landkaarten, word je om zo’n onnozele reden zélf van de kaart geveegd.

Niemand kijkt nog in zo’n ding”, zegt één van de adolescenten. “Je kunt alles doen via Google Maps, dat is veel makkelijker”. Mijn zus, bevlogen docent en natuurliefhebber, treurt met mij mee. “Je krijgt de jeugd van tegenwoordig bijna geen topografie meer aangeleerd, Wen”, zegt ze. Ik luister. “Automatiseren, uit het hoofd leren, het is een drama”.  We sparren. Wellicht is het een idee om kinderen wereldkennis over te brengen via Google Maps? Met van die opdrachten als: “fiets van Amsterdam naar Maastricht. Waar kom je langs op je route?”.

De tijd van tafels opdreunen is klaarblijkelijk ook al voorbij. Best zonde, want ik heb er tot op de dag van vandaag gemak van, dat sommige simpele rekensommen in mijn geheugen geprent zijn. “Maar hoe doen jullie dat dan?” vraag ik aan de Nieuwe Generatie: “als je in de winkel loopt en je hebt een bepaald budget te besteden? Dan moet je toch een beetje kunnen hoofdrekenen?”.  Ik word meewarig aangekeken. “Er zit toch een rekenmachine op je smartphone”, antwoordt één van hen. “Ik tik dat gewoon even in, hoofdrekenen is nergens meer voor nodig”. Mijn wenkbrauwen zitten inmiddels bijna in mijn kruin. Zelfs kleine bedragen worden digitaal opgeteld. Boodschappenlijstjes worden aldaar eveneens opgeslagen, onthouden is er ook niet meer bij. Er zijn apps waarin supermarkten een route voor je uitstippelen op basis van jouw lijstje. Gemak dient de mens.

Het voelt ambivalent. Het biedt inderdaad mogelijkheden, maar het is tegelijkertijd een forse aderlating. Sinds de komst van de smartphone ken ik geen telefoonnummers meer uit mijn hoofd. Je hoeft het niet meer te onthouden, dus dat deel sterft af. Talen die je niet meer spreekt, verleer je. Met een navigatiesysteem in je auto beperk je zowel je oriëntatievermogen -voor zover aanwezig- als je geheugen tot een absoluut minimum.

Het doet me denken aan een recente avond, waarop mijn zoon met een groep vrienden in de woonkamer zat. Er stonden potjes bier op tafel, er werd af en toe iets gezegd, ze hadden allemaal hun mobiel in hun hand en voerden diverse digitale gesprekken. Ze lieten elkaar foto’s en filmpjes zien. Aan het einde van de avond vroeg ik hem: “was het gezellig?”. Hij knikte opgewekt. “Hoe was het nu met vriend X?”, vroeg ik hem, wetend dat vriend X onlangs uit een persoonlijk dal geklommen was. Hij keek me geïrriteerd aan. “Uhm…..wel goed denk ik?” zei hij. Ik glimlachte. “Hij was er toch ook? Heb je het niet gevraagd?”. Zoon zuchtte diep. “Jemig mam. We zaten hier gewoon lekker te chillen. Het is geen 1900 meer hè”. Generatiekloofje.

Wat nu als we niet meer leren automatiseren. Als we niet meer leren lezen, luisteren, opzoeken en beredeneren, omdat de techniek alles in hapklare brokken aan ons aanlevert. Wat nu als we niet meer leren om non-verbale signalen op te pikken van een ander, omdat we allemaal aan ons beeldschermpje gekleefd zitten, bang iets van de buitenwereld te missen? We nemen het liefst deel aan tien oppervlakkige gesprekken tegelijk en zijn daardoor eigenlijk nergens volledig met onze aandacht bij. De Nieuwe Generatie lijkt niet meer gewend te zijn persoonlijke vragen aan elkaar te stellen en interactie te hebben.

Ik vind het een gevaarlijke ontwikkeling. We martelen ons gezonde verstand en ons vermogen tot logisch nadenken op deze manier. Wat gaan we doen, als er een grote stroomstoring is of wanneer onze accounts worden gehackt? Blijken we dan inmiddels zó afhankelijk te zijn geworden van externe schijven en apparaten, dat we zelf net zo lam slaan als onze hersenen?

Gelukkig heb ik dan in mijn huis nog een woordenboek, een kompas, pen en papier, een Grote Bosatlas en een doos vol educatieve bordspelletjes. Wees welkom!

Misschien kunnen we die tijd dan meteen gebruiken om weer eens met elkaar te communiceren en onze beide hersenhelften te reanimeren. Het brengt wellicht verrassend moderne inzichten.

 

 

Kees Torn: Einde Verhaal: vul de plaatsnaam in
https://www.youtube.com/watch?v=J1ijdLLXueQ

Share Button

6 gedachten over “Van de kaart”

  1. Ik heb je verhaal wel op mijn smartphone moeten lezen. 😉
    Wanneer krijg ik weer eens een handgeschreven brief van je aangevuld met plaatjes uit de hitkrant of popfoto? 😊
    15 kantjes minimaal!!!

    1. Good old times, Wout. Ik schrijf nog steeds graag met een pen op papier. Wie weet, als er meer tijd in een dag komt, ga ik dat weer eens doen! Krijg ik er dan van jou één terug?

      1. Vast wel, maar net zoals vroeger natuurlijk weer veels te laat. Net zoals deze reactie van mij. 😉
        Was wel altijd een feest als er weer een brief was. Toch anders dan een e-mail en helemaal een appje.
        Maar hadden we dat vroeger gehad dan hadden we wel makkelijker kunnen berichten.
        Het schorem van nu weet niet beter dan dat het allemaal digitaal is nu. Wij hebben toch maar mooi ook de periode daarvoor meegemaakt. Kan je zo heerlijk vergelijken met toen en nu. En dat het schorem je dan aankijkt van waar heb je het over fossiel? Haha:)

          1. Heerlijk hè die spanning? Zolang ik nog geen boos kaartje van je heb gekregen weet ik dat ik nog volop de tijd heb. 😉
            En ik lees dat je in de tussentijd al kleurige post krijgt van onze belastingvrienden. Nou ja keurig aan de buitenkant en diep zwart van binnen.
            werkelijk waar weer niet te geloven. 🙁

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *