Wonderijs

De sterfdag van mijn vader is net voorbij, het is zes jaar geleden dat hij zijn laatste adem uitblies. De tijd vliegt. Op de dag zelf bel ik met mijn zus en mijn moeder, niet persé omdat ik gevoelsmatig aan die dag vast zit, maar meer omdat ik weet dat de datum vooral voor mijn moeder belangrijk is. Voor mij is hij op onvoorziene momenten in mijn gedachten, bij het horen van muziek, bij het zien van een mooie vlinder of bij het lezen van originele woordspelingen. Hij was er dol op en leerde ons al jong om letters om te draaien, klemtonen onlogisch te leggen en woorden in verkeerde contexten te gebruiken. We maakten er een familiesport van.

Steeds wanneer minister Slob te horen is, denk ik even aan mijn vader, die dikwijls spottend sprak over het Stinemerie van Wonderijs en Schetenwappen. Ik kan me de diverse varianten op de naam Arie Slob, die hij ongetwijfeld bedacht zou hebben, levendig voorstellen.

Mijn vader weet niets van Corona. Hij had geen sterke luchtwegen, dus hij zou zéker een risicopatiënt zijn geweest. Hij weet ook niets van de hiaat in het onderwijs nu de scholen langere tijd gesloten zijn. Graag had ik met hem ook eens willen sparren over de gevolgen daarvan. Mijn vader was uit een andere generatie, waarin nog met een liniaal geslagen mocht worden en waarin geen enkele ruimte was voor tegenspraak. De docenten hadden aanzien, je haalde het niet in je hoofd om een andere mening te ventileren, noch om diens kunde in twijfel te trekken.

Inmiddels zijn we op het punt gekomen dat ouders niet alleen inspraak hebben in het onderwijs, maar dat ouders docenten volledig kunnen overbluffen. Dat er serieus en op persoonlijke grond gedreigd kan worden, als het schooladvies lager uitvalt dan verwacht. Dat ouders verhaal komen halen als prestaties tegenvallen. Dat kinderen docenten nagenoeg ongestraft kunnen schofferen. De rollen lijken volledig te zijn omgedraaid en onze grenzen lijken niet verlegd, maar verdwenen te zijn.

Als moeder van een aantal jongens kijk ik wat anders naar ons huidige onderwijssysteem. De lesstof wordt -zelfs het rekenwerk!- verbaal aangeboden. Alles is gebaseerd op lezen. Er wordt geïnvesteerd in kunst- en cultuuronderwijs (terecht!), maar waar is de techniek, de behendigheid, de fysieke ontlading die vooral voor jongens zo belangrijk is? Er moet aan theoretische normen worden voldaan, door alle kinderen. Er moet gepresteerd worden. Wat willen we nu eigenlijk, dat iedereen op eenzelfde niveau uitstroomt? Zijn we erbij gebaat dat we straks één grote grijze brij aan gelijkgeschoolde mensen hebben?

Er zijn bijspijkerprogramma’s voor de leerlingen die theoretisch minder makkelijk mee kunnen komen. Er is van overheidswege bepaald dat ook kinderen met leer- en/of gedragsproblemen in gewone klassen moeten worden opgenomen. Dat is een nobele gedachte, maar waar blijven we dan met het deel dat qua niveau ver boven het gemiddelde uitstijgt? Hoe blijf je die kinderen stimuleren, hoe daag je hen uit om hun capaciteiten te ontwikkelen? Hoe houd je hen nieuwsgierig en gemotiveerd?

Een aantal docenten in het nieuws geeft aan zich zorgen te maken over het kennishiaat, ontstaan door het tijdelijke gebrek aan professioneel onderwijs. Ouders zijn niet onderwijsgekwalificeerd en jonge kinderen hebben over het algemeen weinig zin om thuis schoolwerk te doen. Tot zover is het me duidelijk. Maar dan komt het weer: “Vooral de kinderen die toch al moeite hebben om het niveau te handhaven, dáár maken we ons zorgen over”.

Wat zou er gebeuren, als we ieder kind lieten zijn en we niet iedereen koste wat kost omhoog zouden duwen? Zouden we dan, net als vroeger, een grotere variëteit krijgen aan werknemers? Ondernemers, ondersteuners, verzorgers, vaklui, kunstenaars, technici, strategen, wetenschappers. We hebben ze allemaal even hard nodig en ik begrijp dan ook niet dat het verschil in interesse en vermogen niet juist méér wordt gestimuleerd.

Gelijke behandeling is een grondrecht, gelijke kansen zijn een voorrecht en gelijke resultaten zijn een utopie. Zo lang omgevingsfactoren een rol spelen -en dat doen ze, want een mens is een sociaal wezen-, we te maken hebben met oorsprong, afkomst, gezondheid, veiligheid, financiën, onvoorziene omstandigheden, subjectiviteit en motivatie is het onmogelijk van ieder kind hetzelfde te maken. Hoogstandjes bestaan niet meer in een wereld waarin theoretische of praktische vaardigheden op eenzelfde waarde worden geschat.

Ik denk dat het tijdelijk ontbreken van het georganiseerde schoolsysteem een hele mooie eye-opener zou kunnen zijn om de boel eens flink op te schudden en -wanneer we elkaar straks weer binnen de anderhalve meter-cirkel kunnen ontmoeten- de verschillen in mensen juist te omarmen en faciliteren.

Mijn vader zou inmiddels 92 zijn en zou er vast en zeker een onderbouwde mening op nahouden, die hij op zijn eigen pedante wijze zou doceren in aaneengeregen ouderwetse woorden en literaire begrippen, omlijst met een flinke dosis zelfspot. Arie Slob zou aan mijn vader een markante criticaster hebben gehad. Ik mis mijn vaderlijke spraakwater.

Nu we toch vrij zijn van school en de zon zo lekker schijnt, kunnen we vanmiddag best een wonderijsje nemen op mijn vader en samen bedenken hoe het in de toekomst anders kan.

Share Button

6 gedachten over “Wonderijs”

    1. De tijd gaat snel hè Simone. Het is apart om te merken dat je bepaalde dingen van iemand helemaal niet mist en andere wel. En dat dit op de meest vreemde momenten de kop op steekt. Je herinneringen worden, naarmate de tijd verstrijkt, steeds selectiever.

      Doe je de groetjes thuis?

  1. Mooi geschreven weer Wendela! Die diversiteit in kinderen mag er zeker zijn, dat maakt het juist interessant. In plaats van al die eenheidsworst.

    Mijn vader was zo’n onderwijzer ‘van de oude stempel’, hoewel ‘ie ook de eerste was op zijn school die in het computertijdperk meeging. Maar hij hield ook van een zekere mate van gezag in zijn groepen acht. Hij kan ongetwijfeld bóeken vol schrijven over ervaringen met boze ouders die ‘verhaal kwamen halen’ als hun kind eens straf(werk) kreeg. Zou mooi zijn om die verhalen op te tekenen, maar waarschijnlijk ook bedroevend. Hij heeft alle onderwijsveranderingen meegemaakt, soms goed, vaak niet.

    Mooi te lezen dat je jouw vader nog vaak in gedachten bij je draagt. De zelfspot heb je ongetwijfeld van hem cadeau gekregen? 😄

    Ps ik ben Kees Torn fan!

    1. De verhalen optekenen zou inderdaad een goed idee zijn. Of het tot een bedroevende constatering zou leiden, weet ik niet precies. Het onderwijs is er op veel punten natuurlijk ook enorm op vooruit gegaan. De tijdsgeest is zo veranderd, onderwijs volgens de oude stempel zou als een tang op een varken slaan. Dat neemt niet weg dat jong en oud veel van elkaar zouden kunnen leren en dat we op zouden knappen van wat meer autoriteit op sommige momenten, omdat we nu eenmaal veel mensen hebben die de grenzen graag en vaak opzoeken. Hoor mij, ik was er één van. Spijt als haren op mijn hoofd dat ik niet in staat was om op jonge leeftijd het grote geheel te overzien en daarmee de zure appel -het leren van wat in mijn ogen nutteloos was- braaf te consumeren.

      De beste stuurlui staan altijd aan wal, daar ben ik me van bewust hoor, maar mijn strijd zou vooral gevoerd worden op het gebied van het veranderen van het systeem in die zin, dat er niet in hapklare brokken gekozen hoeft te worden, terwijl een groot deel van de kinderen (ik beschouw mezelf als één van hen) op die leeftijd helemaal niet in staat is te overzien wat de verstrekkende gevolgen van bepaalde keuzes zijn. Wist ik veel, mijn frontaalkwab is een aantal jaren helemaal buiten gebruik geweest.

      Mijn vader en ik waren niet erg close, maar toch zit hij meer onder mijn huid dan ik soms heb vermoed. En op de momenten dat ik me dat realiseer, volgt altijd de glimlach. Omdat hij mij bepaalde dingen bijgebracht heeft, die ik ongemerkt aan mijn kinderen heb doorgegeven. Wat zou hij genieten van die goed gebekte gasten.
      En zelfspot, dat is een handig verdedigingsmechanisme, maar dat weet jij natuurlijk zelf wel :-).

      Goed hè, Kees Torn! Ik had kaartjes voor zijn laatste theatershow en was daar zó blij mee, maar toen annuleerde hij de hele tour en nu treedt hij niet meer op. Heel jammer.

      Ik zal jouw site ook weer eens bijlezen Koert. Ben benieuwd of je ook weer wat nieuws hebt geschreven 🙂

  2. Ik denk dat veel jongeren (in alle generaties) die ‘zure appel’ niet te vr…eten vinden. Dat is van alle tijden. Vroeger vond ik geschiedenis een van de meest nutteloze onderwerpen (“dat is toch allemaal al geweest”)…nu vind ik het interessant om te zien waar we vandaan komen. Maar; eens met jou: het gaat ook om de vorm waarin het wordt aangeboden…hapklare brokken, hoofdstukken leren, droge feitjes stampen…of kinderen écht meenemen in de historie. Maak het wat spannender, interactiever, zonder dat je nou persé bij ieder vak het theater de klas in moet halen. Daar heeft het onderwijs al veel in ontwikkeld zie ik, als ik zo af en toe de digiborden in de klassen van mijn kinderen bekijk.

    Laat Kees Torn eens een les “Nederlandse taal” verzorgen op de gemiddelde middelbare school en ik weet zeker dat veel kinderen aan zijn lippen hangen. Maar ik vermoed dat hij daar zelf niet zo’n zin in heeft.

    Ik heb hem een paar keer in het theater gezien; die kaartjes kochten we altijd direct. Bizar dat er maar relatief weinig mensen naar de zalen toekwamen. Maar ja, het was wat minder ‘plat vermaak’. Ik hoop dat hij het gaat oppakken, al schijnt hij vooral blij te zijn geen cabaretier meer te zijn: https://www.youtube.com/watch?v=uBKgAlYhtWg.

    Hoe voelde dat, om je frontaalkwab te herstarten? En deed dat pijn? 😉

    1. Met veel plezier de link met het interview met Kees Torn geluisterd. Het stukje over zijn huwelijk vind ik fenomenaal. Wat een zwaar leven zal hij hebben, ik denk dat er niet veel mensen zijn die zijn denkwijze kunnen doorgronden.

      Toen mijn frontaalkwab eenmaal weer opgestart kon worden, bleek ‘ie een lege accu te hebben en moesten er eerst meters gemaakt worden.
      Dat heeft weliswaar geholpen, maar het was rijkelijk (te) laat.

      Mijn missie werd uiteindelijk de kinderen voor te houden wat je toekomst kan worden als je het bijltje er vroegtijdig bij neergooit en je frontaalkwab niet eens op standby maar gewoon helemaal op “uit” zet. Het lijkt erop dat mijn voorbeeld ze geholpen heeft; ze hebben besloten er iets van te maken en doen dat met een gedrevenheid waar ik nog iets van kan leren. In dit verhaal ben ik dus glansrijk de zwakste schakel.

      En zo is de cirkel dan weer rond 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *